Îtu - Usarufa

1.1 Yóáane nommá peraí-náqá timá yímikaiye.
Îtu Káríqto, Áánûqtuni áanikoma, wení átê-wataagoni áaimma mirá-imiye:

1.14-15
Îtuma noyááqamaa o-káyúkámá yááyaraiye.
14 ááqibo Yóáane kaarabúti matáitana Îtuma Kááriribaqa iréna Áánûqtuni átê-wataama abarokáq timá yímikena tiráiye: 15 “Áánûqtuni kawáá kéi-kanaama íbêqa kéyabita wenôpaqa kéiye. kéyabita keráwáqá kúmiq-yaqtaaqa kebó-yáqtáákáráqá yuqmá ánataaro. táígon-aaimma kúmiq-aaimma kebó-ááímmá waéqmáráaro. Áánûqtuni átê-wataama arunóbáqá arupú umá ítáaro. áyakoma tágaino!” timáqtuwena

1.21-27
kuti-áágógáráq-nákómá
21 máqe-uraawata Îtute kóureta Kápéranabaqa iréta Tabaatiráqá aapinaa-náúpáqá pékaae. pékaawana Îtuma aapinaammá timá yímikaiye. 22 timá yímikaitana wení aapinaaqtábámá waayúkama yáaqa karáiye. wemá abarokáqá akoqnáágogaraqa kéyiraa téna timá yímikaitata ááqibo aapinaa-káyúkámá aapinaammá akoqnáágogaraqa ítiraawana wemá aapinaa-káyúkáráá ítima-yimikena wemá uyátárai-nakoraa náápaa wái-nakoraa umá timá yímikaitata waayúkama yáaqa karáiye. 23 ááqibo aapinaa-náúpáqá móra-nakoma kuti-áágógáráqá máitana kuti-áágómá arunóbáqá wáqe-urena 24 aamá kabámarena tiráiye: “Îtuo! é Náátárêtibake-nakoe. keqtááyábá nôraq kéono? emá arááq tíkamine iráánô? eqtábámá kéitauna emá Áánûqtuni-nakoe. aítaa í-yátááqá íma wái-nakoe. aokaq-náqá máane.” titana 25 Îtuma áá awáágurena tiráiye: “páátí mááo! wení arunóbáké yáubaao!” titana 26 kuti-áágómá min-nákóní aúma kaepú-kaapun uréna wááqa yuréna yáubaraiye. 27 yáubaguraitata waayúkama yáaqa karéta tirááe: “nóinabiyo? wé abarokáqá kuti-áágóqtábámá aamá káwaagena akoqnáá umá timá ámitana kaqtó umá yáubaguraiye. nóin-aainabiyo? aúgenabiyo?” tiréta

1.32-34
32 karáákáq kúmitana abaúmá pékuraitata waayúkama máqte-kari-kakai-kayukama kuti-áágó wái-kayukagaraqa yíwîqmeta Îtunopaqa irááe. 33 iréta naa márûpake máqte-kayukama oqtaráqá áíkutaawana 34 Îtu káqo-kaqo-karima atóbamayikaitata netuqyaa-káyúkátí karímá atóbaguraawana kuti-áágómá netuqyaa-káyúkátí irunóbáké waqtukáitata kuti-áágómá Îtuni áaimma ítáraawana kuti-áágótábá wemá timá yímikaiye: “páátí mááro! waayúkamá ítima-yimero!” titata páátí máqe-ureta aamá ítiraae.

2.1-12
Îtuma aú aráákagurai-nakoma atóbamakaraiye.
1 pááqya-kagaama púítana Îtuma Kápéranabaqa yauweré uráitata waayúkama timá aúgen-augen umátukaapoata ítáraawana naaúpaqa máqe-uraiye. 2 máqe-uraitata taíbaq-wayukama yó-yo éta áíkutaawana naaúpaqa titipáá uráitana máápaq oqtarákáráqá titipáá uráiye. wáátima áíkutaawana Îtuma watáá-wataa abarokáq timá aapinaammá timá yímitata 3 aú aráákagurai-nakogaraqa kéyeta kaayaqté-kaayaqte-wayukama yaagu yaqméta irááe. 4 iréta waaqókáqá kanaaráqá íma yewata taíbaq-wayukama oqtaráqá mááwana miráinapoata waaqókáqá íma yéta oáráqá óqtakaan-oaraqa yaagu yaqméta utéta óqtakaan-oama Îtuni yanaa yawátááwana kúkutaaraqa aú aráákagurai-nakoma kéwaitata wemmá oáráké kúkutaagaraqa ánnáraqa yuwáka-yuwaka kéowana kukáiye. 5 kukáitana Îtuma oáráq máa-kayukama káonaitata írunóbáqá ôriq umá tágama ítááwana yetí irunóbáqá itaígómá iténa tiráiye: “ketáaniko, eni kúmiq-yaqtaaqa kebó-yáqtáákáráqá paábaq kémaraunana ánataguraiye.” titata 6 ááqibo aapinaa-káyúkámá máeta yúyánánóbáqá itéta 7 maaráuma yúyánámmá ítáraae: “nôraq itana mirá kétiyo? tiráinapoana wemmá Áánûqtun áwîqa táíq umá yamá káraapaiye. paá-wayukama kúmiq-yaqtaaqa timá áminanama íma atóbaginana íma ánataginibo Áánûqtu wenamáa kanaaráq timá áminiye.” 8 ítáawana Îtuma yetí yúyánámmá ítárena tiráiye: “nôraq itaráq keráwáqtí túyánánóbáqá miráuma kéitaao? 9 ááqibo min-áú-áráákágúráí-nákóqtábámá kemá ‘ení kúmiq-yaqtaaqa atóbagiye’ túnana oyaaq kéiyo? ááqibo ‘itó-uma kúkutaagaraqa uréire uwo’ túnanawaq oyaaq kéiyo? nóine tenanawáq mú oyaaq íníyô? 10 ááqibo ké Waayúka-Araakoma maéq kúmiq-yaqtaaqa marabí kanaaráq atóbamakanaa onata itáiyaqa anón-awaameq umá tiráátenata itánoe.” 11 téna aú aráákagurai-nakoqtabama timá ámikaiye: “ké kétimamune. itóaao ení kúkutaama aqmé naaópaqa kóaao!” titana 12 itó éna kúkutaama yáumena páátákáá kóuraitata máqtekoma aónaawana yemmá yáaqa kaitata Áánûqtuni áwîqa múte yaúteta tirááe: “mirái-qtataaqa íaonewaunataae.” téta tirááe.

4.35-41
Îtuma timá ámitana uwáágoma ánataraiye.
35 aabaúmá karáákáq kúmitana Îtuma tiráiye: “meran-ábápáq-ágínáúpáqá kó-onataae!” titata 36 yaayorupamá paá máqe-uraawata waabáqtábá naaúpaqa kóoro timátuweta iyápó-annagaraq Îtugaraqa nópí-káárébí péketa wekáráq awîqmeta kóuraae. káqomma óq-nopi-kaarema yeráwáqtê urááe. kégowana 37 yaugikómá anón-uwaama kéyoraitana karááqtoqa ôriq umá kéitana káárenobaqa nokómá ôriq umá ya kéogiraitana ááqibo 38 Îtuma nópí-kárégóní ayárepaqa kunúraqa aú waguráitata awáutureta tirááe: “tiráátinako, képuyunataama arummá íyaq kéiyo?” tewana 39 itó-urena nokóqtábámá tiráiye: “paá mááo!” titana uwáágoma ánatagena paá yaákare wáqe-uraiye. wáqe-uraitana 40 Îtuma tiráiye: “nôraq itanáq táaqa karáiyo? nôraq itaráq tirunóbáqá íkéitaao? íyaq tágaguraiyo?” titana 41 yáaqa paá kégaitata tirááe: “maan-nákómá náawabiyo? wemá timá yímikaitata uwáágoma nokógáráq kaqtó urááye.” téta tirááe.

5.22-24
22 áíkutaawana móra-nakoma Yááírati aapinaan-nááópáké anó-naqa iréna Îtumma káonenama arupi yauwaguréna 23 tiráiye: “ketiyáámûkoma képukiye. emá ayáánapo ánêkukuqa inanamá érákainana atóbena paá mániye. miráuma yínónô?” titana 24 wegáráqá kóuraiye. waayúkama ôriq umá yayorupamá wenanaaépaqa wakéta wekáqá áíkutaawana

7.18-23
18 “tébakaq íma ítáane umá íyaq keráwáqá ítaraao? 19 ááqibo máqtemma kégumibo paá áyapi kégumena miráipoana ayábopike kéyutugiye.” miráuma Îtuma tiráiye: “máqtemma naí-yáqtááqá kanaaráq nánoe.” 20 móragaraqa tiráiye: “arunóbáké yáubagurai-qtataaqa waayúkama táíq umá kéyiraatiye. 21 aúpáq arunóbáké táí-auyanamma iténa kebó-yátáákárîq kéena moyámmá kémayena waayúkama kéikamena 22 aaramá moyámmá yabitimmá kémayena aúrananna káena taíbaq-kumiq-yaqtaaqa wáitana kaaqaari kétena negígómá kéena kéwakarena áwîqa yama aráápena táí-weganokanoqa kéen 23 maami-kútí-yátáákómá waayúkagoni arunóbáké kéyaubena waayúkama táíq umá káraatiye.” téna tiráiye.

9.2-8
Îtuma káqowaraa aúkéna tágaguraiye.
2 abapaké móra-wagaama pukitana Îtuma Pítaagaraqa Yêmitigaraqa Yóáanekaraqa yíwîqmena anón-anuraqa utéta yenamáa máneta urááe. mikáqá Îtumma káonaawana wemá káqowaraa aúkitata 3 wení unáákáqtôma waéqma tágagurena mú mikákáá wayámmá aúkitataa waayúkama tete umátúwáakakaatati íma miráuma wayákayana umá tágagine iné. 4 mirá umátuweta Iráíya Mótetigaraqa Ítugaraqa watáá-wataa kétewata yimónaraawana 5 Pítaa tiráiye: “yirááti-nako, maakáq mánunataama iráqôniq kéinataa kaumo-námmá taróq onúnataama mórama ennáé. mórama Mótetinnae. mórama Iráíyanna tarôq onúnatae.” titana 6 yáaqa karáitata Pítaa tínîn-aimma íma ítaraipoana mirá-tiraiye. 7 ááqibo konnámá kukéna yemmá yawááq uráitana aagómá konnánóbáké tiráiye: “tíkái-ketaanikoma máiye. máinaraq wenáama ítáaro!” 8 yemá yúrapike abáá uréta Îtumma wenamáa aónaraae.

12.28-31
mú mikákáá yaaguyabí-áímmá
28 móra-aapinaa-nakoma máena mi-kátáá-wataa ítarena Îtuni kateko-áímmá abarokáq timá ítaraiye. iténa ítama aónaraiye: “nóin-aare-aimma mú mikákáámmá yaaguyabí-áínábiyo?” titana 29 Îtu tiráiye: “minnáma Ítíráaeo-wayukaao! ítáaro! Áánûqtu ketááí manikómá wenamáa anómma utái-nakoma máiye. 30 Áánûqtu keráwáqtí maníkóqtábámá tikaíno! wenôpaqa túyánámmá koíno! tirupikékáráqá taákogaraqa akoqnáágoraraqa máqtekaraqa weqtábámá tuyánámmá itaíyana tikaíno!’ maannâ áqnáaen-aare-aimma 31 ááqibo keqnáámmá mórama kétiye. keráwáqtí waaqókáq-nákómá keqtábáráá umá tikaíno!’ mi-kááyáq-ámáán-áíkárátámá mú mikákáámmá wáitana maannáratati mú mikákáámmá yaaguyabí-áímmá íma wáiye.” titana

14.10-11
Yúqtaati Itikáárioti Îtuqtabama namuro-wáyúkámá timá yímikaiye.
10 titana Yúqtaati Itakáárioti iyápó-aanabike-nakoma uyátárai-monoq-wayukayopaqa kóurena tiráiye: “kemá tíwáqnaa onaq Îtumma yáqtoqma áwîqme ínóe.” 11 titata yimuqá ôriq umá makéta meyámmá amínéta tirááe. tewana Yúqtaatima aúyánámmá iténa “nói-tupaama Îtumma oyaa umá yiráátenuno?” téna ítama táíq uréna kanaayábá abáá-abaa kéiye.

14.44-46
44 kutarurîq i-nákómá awaaméqá yímikena tiráiye: “kemá ámóqnaana-nakomma yáqtoqma ánnáma áméro! áwîqmeta yaákare kóoro!” tiráiye. 45 Yúqtaati iréna páátákáá Îtunopaqa kéena kaayonébáké ámóqnaraitata 46 yáqtoqma ánnáma ámiketa akoqnáá umá yáqtokaae.

15.6-15
Îtumma arááq ikamínéta tirááe.
6 ááqibo kótámaki-onikaqa aati-aatimá Pááíratima móra ánná-naupaqa mái-nakoma ayuwéwaimiye. wáátigoma awaaméqá maréta tewana Pááíratima ayúwáitana ánná-naupake kanaaráq ayúbákáitana kó éwaimiye. 7 ááqibo mi táoqa kaarabútibi móra-nakoma áwîqa Baráábatima máqe-urena anón-aaiqa wemá taíbaq-wayúkagaraqa uréna wemá móra-nakomma arááq ikámítana pukitana kaarabútibi máqe-uraiye. 8 ááqibo waabámmá áíkuteta Pááírati ánná-naupake ayúwái-nakoqtabama ítama aónaraae. aónaraawana 9 Pááírati ítama yimónaraiye: “Ítíráaeo-wayukati mú mikákáá anómma yabíkái-naqa ayúbakanuno?” téna 10 uyátárai-monoq-wayukati yáaimma ítareta paá yirunóbáqá kárún-aimma kétetaboata Îtumma ánnáma ye ámikaae. miráuma ítarena tiráitata 11 uyátárai-monoq-wayukama waabámmá timá yímikaae: “Baráábatiqtaba kétikaiqtaae tero!” miráitata waabámmá timá yímikaae: “Baráábatimma ayúqmataa timiyo!” tewata keqnáámmá 12 Pááírati móragaraqa timá yímikaiye: “ááqibo Ítíráaeo-wayukati mú mikákáá anó-nakoqtabama nôraq ónúno?” titata 13 waabámmá kabámareta tirááe: “yaaraqá nírigaraqa ikámíyana puíno?” tewana 14 Pááírati ítama yimónaraiye: “nóin-otaaniraq uréna nói-taigoniraq uráinabiyo?” titata mú mikákáá anókaq kabámareta tirááe: “yaaraqá nírigaraqa ikámíyana puíno!” tewana 15 Pááírati waabá-káyúkátí yimuqá máráinapoana Baráábatimma ayúbákaraiye. miráumatuwena Îtumma i-wáyúkámá yímikena timá yímikaiye: “akoqnáá-annanapo ikámoro! ikáqtuwera yaaraqá nírigaraqa ikámíyana puíno!” téna Pááírati tiráiye.

15.33-39
Îtuma pukáiye.
33 ááqibo wágááma aabaúmá aúkáapi uyáwitana kumayuqá aúqma máqte-maruqa yawááquraiye. 34 aabaúmá kaumoráq kégumitana Îtuma kabámarena anókaq wááqa kéyena tiráiye: “Érói, Érói, arááma tebákátáni?” téna wenáabike mirá kétiye: “ketí Áánûqtuo, ketí Áánûqtuo, nôraq itaa tiyúkáano?” titata 35 tébakaqa máqeo-kayukama ítareta tirááe: “ítáaro! wemá Iráíyamma kááyaiye.” tewana 36 móra-nakoma uyaaté iréna parubaru-wánnáámá ikaaq-nókáráqá yátaraq makéna Îtumma ámitana nátúwáitana min-nákómá tiráiye: “éqtukaiyanao! Iráíyama yaaraké yamatuwáinana kumínaayaba aónaaro!” titana 37 Îtuma anókaq wááqa yumátuwena pukuráiye. 38 pukitana ááqibo anó-monoq-naupaqa oqtaráq tabaraáberaa-kannaama abí kúmakaama wenamáárîq aúkáapike kabááqma yakákuraiye. 39 ááiq-i-wayukati kawáá-nákómá máitana Îtu aúbáqá itó-uma máitana Îtuma wááqa yumátuwena pukitana aónatuwena wemá tiráiye: “áraine. min-nákómá Áánûqtuni áaniko máqe-uraiye!” téna tiráiye.

15.42-46
Îtuma uqtamákaraae.
42 ááqibo aabaúmá karaakáq kúmitana Tabaatiráqá yokaa-yokaa-í-yúpáámá wáitanaboana Yótêbi Aarimatéabake-nakoma iréna wemá káánítôre uyátárai-naqa maéna Áánûqtuni kawáá kéi-kanaayabama awé kéiye. 43 mimórá-nákómá Pááíratinopaqa ikatîq íma uréna Îtuni arááq-auyabama ítama aónaraiye: “timínónó?” tíminaq mó-uqtamakaano.” titana 44 Pááírati aúyánámmá ítarena “árainaq pukuráinabiyo?” téna i-wáyúkátí kawáá-nákómá ááyarena ítama aónarena tiráiye: “ara pukáiyo?” titana kawáá-nákómá timá ámikaiye: “owé pukáiye.” téna 45 Pááírati iyánáaq umárena ítátuwena Yótêbimma timá ámikaiye: “kanaaráqíye. arááq-auma mayaao.” titana 46 Yótêbi kateko-wánnáámá meyánîq umá maténa yaaraké aúma maténa wannaabí atáá-umakena óqtanobaqa maipí uqtamákena anón-oqtamma muríákóní ótaqa makéna yawááq-uraiye. mirá umáqtuwaitata

16.1-7
pukáipike itó-uraiqtabama
1 Tabaatimá ánatagitata Máríaa Máátariniyaa Máríaa Yêmitini anóama Tárômegaraq átê-kuyumma i-qtáqtááqá meyámmá maqméta Îtumma pérakaneta matááe. 2 Tóqtaaraqa iráqma tágagikaqa uqtamákaraapaqa kóureta 3 kégoeta watáá-wataa tiréta “náawa oqtaráké óqtamma mamá páabaq “aukátikanitaabiyo?” 4 anón-oqtapoana ummaa yánitata tirááe. kéteta ko aónaamma óqtamma páabaq aukákuraitata aónaraae. 5 miráitata muríyánóbáqá péketa aónááyama móra-mabugoma wayán-únákáqtôgaraqa mibáqá maraq máqe-uraitana aónaraawana yáaqa ôriq umá karáitana min-nákómá tiráiye: 6 “táaqa ígáino! Îtuma Náátárêtibake-nakomma kaapaq-yátáráq ikámaraa-nakomma abáá kéoyamma wemá pukáipike itó-urena íma máiye. uqtamá káraapaqa aónaaro! 7 ááqibo wení iyápó-anna ko timá yímero! Pítaagaraqa timá áminata timá yímero! ‘Îtuma we-nókáámmá Kááriribaqa kégoitata mibáqá aónanowana keqnáámmá wemá keráwáqá miráuma timá tímikaiye.’ ” téna tiráiye.

16.15-16
15 wemá timá yímikaiye: “máqte-marukaqa kóoro! máqte-kayukama maan-áté-wátáámá mó-tima-yimero! 16 máqtemma yirupi kéitaa-kayukama nommá peráiyaqa atóbamayikanune. íkeitaa-kayukama yawááq-umayikanune.

16.19-20
Áánûqtuma kawáá kéi-marukaq Îtuma utáiye.
19 timátuwena áwíkaitana Áánûqtuni kawáá kéi-marukaq uténa Áánûqtuni aukápáqá maráq máqe-uraitata 20 wení iyápó-annama máqtepaqa ko timá yímikaae. abarokáq timá yímikaawata uyátárai-nakoma yegáráq yíwâqnaa uréna yé tiráama áraimma kéitana uyátárai-nakoma awaaméqá yímikaiye.